کاربردهای خزه تثبیت شده ✅ طراحان داخلی بخوانند! از بلاگ ایده سبز

اگر بخواهیم گونه‌ای طبیعی مثل گیاه خزه را برای مدتی طولانی، خیلی خیلی طولانی، نگهداری کنیم و از آن در دکوراسیون داخلی استفاده کنیم، باید دست به دامان علم تثبیت گیاهان شویم. خزه تثبیت شده با خزه مصنوعی تفاوت‌هایی دارد و البته، شباهت‌هایی!

اگر نمی‌دانید خزه‌ تثبیتی چیست و چه ویژگی‌هایی دارد، جامع‌ترین مقاله وب فارسی درباره خزه‌های تثبیت شده پیش‌ِروی شماست. 😉

بسیاری از ما تجربه نگهداری از گیاه تثبیت شده را داشته‌ایم اما فرصت‌هایی که با خرید خزه تثبیت شده در دکوراسیون داخلی ایجاد می‌شود، بسیار گسترده و بکر است. خزه فیکس شده را انگار از خود بهشت فرستادند تا ما بایوفیلیک دیزاینرها، یک ابزار جادویی برای زنده کردن دکورهای سرد و بی‌روح داشته باشیم. 😇

خزه تثبیت شده چیست؟

خزه تثبیت شده یا Stablized Moss همان خزه طبیعی است که پس از سپری کردن یک فرآیند چند-مرحله‌ای، مومیایی می‌شود تا در عین حفظ شادابی، به ویژگی‌های ممتازی دست پیدا کند. خزه فیکس شده برای مدتی طولانی‌ (10 تا 15 سال بسته به تکنیک تثبیت) بافت شاداب خزه‌ای خود را حفظ می‌کند؛ به این معنی که رشد نخواهد کرد، تغییر رنگ نخواهد داد، به بستر کاشت، آب، نور و نگهداری نیازی نخواهد داشت و در مجموع، مثل یک خزه مصنوعی به زندگی خود ادامه خواهد داد.

فرآیند تثبیت خزه بسیار شبیه مومیایی کردن است و هدف آن حفظ ویژگی‌های ظاهری است. گیاه تثبیت شده، زنده و تازه به‌نظر می‌رسد درحالی‌که دیگر اثری از زندگی در آن نیست!

خزه تثبیتی چه ویژگی‌هایی دارد؟

گیاهان طبیعی برای زیستن در کنار ما به شرایط محیطی مشخص و مراقبت‌های ویژه نیاز دارند اما گیاهان تثبیت شده، از این احتیاجات معافند. خزه و دیگر انواع گیاه تثبیت شده پس از فرآیند تثبیت، ویژگی‌های منحصربه‌فردی کسب می‌کنند که زمینه را برای استفاده از این عناصر در دکوراسیون داخلی هموار می‌کند؛ این ویژگی‌ها عبارتند از:

آموزش تثبیت خزه

درباره روش تثبیت خزه از ما زیاد سؤال می‌شود. بی‌شک هر تولیدکننده از روش خاصی برای تثبیت استفاده می‌کند که مزایا و معایب خود را دارد، اما بهترین روش تثبیت خزه کدام است؟
اگر دنبال آموزش تثبیت خزه هستید، در ادامه با دو تکنیک‌ رایج برای انجام این فرآیند 6 مرحله‌ای آشنا می‌شوید. تشخیص اینکه کدام روش بهتر است را به خود شما واگزار می‌کنیم.

مراحل هفتگانه تثبیت خزه 

تمامی تکنیک‌های تثبیت خزه دارای هفت مرحله اصلی هستند. در ادامه به شرح کامل مراحل می‌پردازیم.

✅ مرحله اول؛ پرورش خزه

خزه‌های مورد استفاده در دکوراسیون داخلی، یا از نوع آکروکارپوس {Acrocarpous} هستند و یا پلوروکارپوس {Pleurocarpous}. نوع اول شامل خزه‌هایی با بافت متراکم است و نوع دوم، خزه‌های مقاومی با بافت تُنُک و کم‌پشت‌اند که می‌توان آن‌ها را از محیط‌های طبیعی برداشت کرد و یا در گلخانه‌های صنعتی پرورش داد.

❗به جهت مسائل زیست محیطی، برداشت خزه از محیط طبیعی مثل جنگل‌ها ابدا توصیه نمی‌شود❗

✅ مرحله دوم؛ برداشت

بعد از اینکه خزه‌های پرورش داده شده به سن بلوغ رسیدند، برداشت شده و فورا به کارگاه تثبیت خزه منتقل می‌شوند. بهتر است فاصله زمانی میان برداشت و تثبیت بسیار کوتاه باشد.

✅ مرحله سوم؛ شستشو

بافت متراکم خزه، پُر است از گِل، شن، قارچ و لارو حشرات که اگر پاک نشده تثبیت شود، زمینه رشد انواع قارچ و کپک را فراهم می‌کند. برای داشتن خزه فیکس شده با رنگ و شکل ثابت و عمر طولانی، فرآیند شستشو بصورت صنعتی انجام می‌شود. تکه‌های خزه را در آب مقطر (آب سرد) خوابانده و با دست یا برس نرم، تمیز می‌کنند. بعد از شستشو، خزه‌ها را پهن می‌کنند تا کاملا خشک شوند.

✅ مرحله چهارم؛ هوادهی

خزه بویی دریایی با خود دارد که پس از تثبیت با مواد شیمیایی تا حدودی باقی می‌ماند. برای رفع این بو، کافیست زمان و محیط مناسبی برای هوادهی خزه‌های فیکس شده در نظر بگیریم. خوشبختانه خزه ایده سبز فرآیند هوادهی استانداردی را طی می‌کند و بدون بو عرضه می‌شود.

✅ مرحله پنجم؛ برش و بسته بندی

با توجه به نوع خزه، آن را در ابعاد مشخصی برش زده و عرضه می‌کنند. قطعات برش خورده باید ابعاد یکسانی داشته باشند تا حمل‌ونقل، نگهداری ونصب آن‌ها آسان شود؛ مثلا خزه شیت را که از پرکاربردترین انواع خزه در ساخت دیوار خزه‌ای است، معمولا در قطعات 10 تا 20 سانتی‌متری برش می‌زنند.

✅ مرحله ششم؛ تثبیت

ما برای تثبیت خزه به یک "محلول تثبیت" نیاز داریم و باید قطعات خزه را 24 تا 48 ساعت در این محلول بخوابانیم. زمان انتظار، به ترکیب محلول تثبیت بستگی دارد که در ادامه بیشتر به آن می‌پردازیم. این محلول به تدریج به شبه‌برگ‌ها و شبه‌ساقه‌ها راه یافته و جایگزین آب درون بافت خزه می‌شود.

محلول تثبیت از ترکیب چند نگهدارنده طبیعی تهیه می‌شود اما پایه اصلی آن یکی از دو ماده زیر است:

▪️ گلیسیرین
▪️ متیل الکل

معمولاً بسته به سلیقه و نیاز تولید کننده خزه تثبیت شده، یکی از این دو نگهدارنده به عنوان پایه اصلی محلول استفاده می‌شوند که هر کدام ویژگی‌های خاصی به خزه فیکس شده تحمیل می‌کنند. البته مواد نگهدارنده دیگری هم هستند که بنابر ضرورت به محلول اضافه می‌شوند؛ مثلاً بوراکس که رنگ و رطوبت خزه را حفظ می‌کند یا سولفات مس که مانع پوسیدگی می‌شود و اسید سیتریک که به خزه‌ها انعطاف‌پذیری بیشتری می‌دهد.

آموزش تثبیت خزه با گلیسیرین

گلیسیرین روغنی گیاهی است که خاصیت حل شوندگی در آب دارد و به شکل چشم‌گیری رطوبت درون بافت خزه را حفظ می‌کند. خزه تثبیت شده با گلیسیرین، بافتی نرم و منعطف همراه با رنگ و شکل طبیعی خواهد داشت. تثبیت با گلیسیرین (در مقایسه با متیل الکل) به زمان بیشتری نیاز دارد اما دوام آن نیز بیشتر است. برای تثبیت خزه با گلیسیرین به ترتیب زیر عمل کنید:

▪️ گلیسیرین و آب را با نسبت 2 به 1 ترکیب کنید
▪️ خزه را به طور کامل در این محلول غوطه‌ور نمایید
▪️ ظرف را کاملا مهروموم کنید تا گلیسیرین نپرد
▪️ ظرف را در جای تاریک و خنک نگه‌دارید
▪️ به مواد 24 تا 48 ساعت زمان بدهید و بعد از ظرف خارج کنید
▪️ اجازه دهید خزه در هوای آزاد خشک شود

آموزش تثبیت خزه با متیل الکل

این فرآورده که از چوب یا محصولات کشاورزی به دست می‌آید، خاصیت ضدعفونی کنندگی داشته و رطوبت زیادی از خزه‌ها می‌گیرد. در این روش، فرآیند فیکس شدن سریع‌تر اتفاق افتاده و دوام کمتری دارد اما چون ارزان‌تر از دیگر روش‌هاست، تقاضای آن بالاست.

انعطاف و کیفیت رنگ خزه در تثبیت بر پایه متیل الکل پایین می‌آید و کمی به خزه مصنوعی شباهت پیدا می‌کند اما راهکارهایی برای جبران این نقص وجود دارد که در ادامه به آن‌ها اشاره می‌کنیم. برای تثبیت خزه با متیل الکل به ترتیب زیر عمل کنید:

▪️ متیل الکل با کیفیت و آب را با نسبت برابر ترکیب کنید
▪️ خزه را به طور کامل در این محلول غوطه‌ور نمایید
▪️ ظرف را کاملا مهروموم کنید تا متیل الکل نپرد
▪️ ظرف را در جای تاریک و خنک نگه‌دارید
▪️ به مواد 24 تا 48 ساعت زمان بدهید و بعد از ظرف خارج کنید
▪️ اجازه دهید خزه در هوای آزاد خشک شود

❗ گاهی برای بهبود کیفیت تثبیت خزه، از ترکیب گلیسیرین و متیل الکل هم‌زمان استفاده می‌شود.

✅ مرحله هفتم؛ رنگ‌آمیزی

طی فرآیند تثبیت، کیفیت رنگ خزه پایین می‌آید؛ خصوصا در روش دوم و تولید کننده خزه تثبیت شده با کمک رنگ خوراکی، به نحوی رنگ از دست رفته را جبران می‌کند. این قابلیت به ما اجازه می‌دهد خزه‌هایی با رنگ‌های درخشان و حتی رنگ‌های سفارشی داشته باشیم.

رنگ‌آمیزی خزه بسته به نوع آن و کیفیت رنگ مورد نظر، 30 دقیقه تا چند ساعت زمان می‌برد. برای رنگ‌آمیزی کافیست مراحل زیر را به ترتیب انجام دهیم:

▪️ خزه را در محلول رنگ وارد کرده و به آن کمی زمان می‌دهیم

▪️ سپس خزه‌ها را خارج کرده و آن‌ها را با آب سرد آبکشی می‌کنیم

▪️ در آخر خزه‌ها را برای مدنی در محلول تثبیت رنگ می‌گذاریم.

❗ این مهم است که پس از اتمام رنگ آمیزی، به خزه‌ها اجازه دهیم خوب خشک شوند تا رنگ را به خوبی در بافت خود ذخیره کنند❗

انواع خزه تثبیت شده

خزه‌ها گیاهانی با تنوع بسیار بالا هستند و می‌توان گونه‌های مختلفی از آن‌ها را تثبیت کرد، به همین دلیل خزه‌های تثبیت شده انواع بسیار مختلفی دارند؛ با این‌ حال در میان دنیای متنوع خزه‌ها، گونه‌های تثبیت شده زیر بیش‌ترین کاربرد را دارند. 

خزه شیت (Sheet Moss)

خزه شیت پرکاربردترین گونه از خزه‌های تثبیت شده است که بخاطر ساختار پرتراکم و قیمت بسیار مناسب آن، در طراحی انواع ماس‌وال و تابلوهای خزه‌ای بکار برده می‌شود. ساختار تخت این خزه فیکس شده باعث شده برای زیرسازی ماس وال گزینه مناسبی باشد. معمولا روی شیت‌ماس را با سایر گیاهان تثبیت شده دیزاین می‌کنند البته به تنهایی هم قابل استفاده است (اما زیبایی آن در ترکیب با سایر گونه‌های خزه‌ای بیشتر به چشم می‌آید).

خزه شیت از نمای نزدیک بافتی از رشته‌های در هم تنیده با قدرت پوشانندگی بالا دارد. شیت ماس در دو رنگ سبز تیره و سبز روشن و در برش‌های دایره‌ای و مستطیلیِ و بصورت تخت به فروش می‌رسد. قیمت خزه شیت را در فروشگاه ایده سبز ببینید.

خزه توپی شیت (Ball Sheet Moss)

خزه توپی شیت عنصر اصلی طراحی و اجرای تابلوها و دیوار سبز سه بعدی است. ساختار این خزه درست شبیه به خزه شیت است اما برخلاف آن فرم کروی و توپی شکل دارد. خزه تثبیت شده توپی شیت به آب، خاک و نور خورشید هیچ احتیاجی ندارد و فرم کروی آن در طول زمان دچار تغییر نخواهد شد.

این خزه نیز دارای دو رنگ سبز تیره و سبز روشن است. شیت توپی معمولا به جای بال ماس که قیمت بالایی دارد مورد استفاده قرار می‌گیرد. قیمت خزه توپی شیت را در فروشگاه ایده سبز ببینید.

خزه دیکسی ریندر (Dixie Reindeer Moss)

خزه دیکسی ریندر یک نمونه از خزه‌های تثبیت شده زینتی است و به واسطه ظاهر زیبایی که دارد در طراحی و ساخت المان‌های دکوراتیو مثل تابلو خزه‌ای از آن استفاده می‌شود. خزه تثبیت شده دیکسی ریندر دارای بافت شاخه‌ای و منشعب است و گاهی اوقات به آن خزه شاخ گوزنی هم می‌گویند. 

ساختار حجیم و بافت پف و برجسته این خزه باعث شده تا از آن در طراحی تابلوها و دیوار خزه‌ای سه بعدی استفاده شود. این خزه نیز مثل اکثر خزه‌ها در دو رنگ سبز تیره و سبز روشن در طبیعت یافت می‌شود. قیمت خزه دیکسی ریندر را در فروشگاه ایده سبز ببینید.

خزه پالم (Palm Moss)

خزه پالم یکی از پرتراکم‌ترین انواع خزه‌های تثبیت شده است و به علت شباهت زیادی که به برگ‌های درخت نخل دارد با این نام معرفی می‌شود. این خزه تنوع رنگی زیادی ندارد و معمولا فقط به رنگ سبز تیره در طبیعت دیده می‌شود. قیمت خزه پالم را در فروشگاه ایده سبز ببینید.

خزه مود ماس (Mood Moss)

یکی از خاص‌ترین انواع خزه‌های تثبیتی، خزه مود ماس است. این خزه به علت بافت خاصی که دارد در گروه خزه‌های زینتی قرار می‌گیرد و در اجرای دیوارهای سبز و تابلوهای خزه‌ای شدیداً از آن استقبال می‌شود. خزه مود ماس درست شبیه به یک توپ کوچک است و تارهای ابریشمی بسیار لخت و نرمی دارد.

طیف رنگی این خزه نسبت به مدل‌های قبلی گسترده‌تر است و در سه رنگ سبز تیره، سبز روشن و سبز چمنی عرضه می‌شود. قیمت خزه مود ماس را در فروشگاه ایده سبز ببینید.

خزه بال ماس (Ball Moss)

خزه بال ماس یا خزه توپی منحصربفردترین ظاهر را در میان خزه‌های نامبرده شده دارد. این خزه درست شبیه به یک سنگ کوچک پوشیده شده از پرزهای سبز رنگ است و بافت متراکم و کروی دارد. تارهای خزه بال ماس برخلاف خزه‌های قبلی بسیار کوتاه و ظریف هستند و رنگشان پس از فرآیند تثبیت تغییر چندانی نمی‌کند.

همان‌طور که قبلا اشاره شد، خزه شیت توپی نسخه ارزان‌قیمت خزه توپی یا بال ماس است که در پروژه‌های اقتصادی مورد استفاده قرار می‌گیرد. البته زیبایی بال ماس با خزه توپی شیت اصلا قابل مقایسه نیست. قیمت خزه بال ماس را در فروشگاه ایده سبز ببینید.

خزه اسفاگنوم ( Sphagnum Moss)

خزه اسفاگنوم در واقع نمونه دیگری از خزه شیت است اما در مقایسه با آن حجم و تراکم بیشتری دارد. این امتیازات باعث شده تا از این خزه در اکثر پروژه‌های دیوار سبز جهت دیزاین بیشتر و پوشش فضاهای خالی روی دیوار استفاده شود. خزه اسفاگنوم به طور معمول در دو طیف سبز تیره و سبز روشن در طبیعت یافت می‌شود. قیمت خزه اسفاگنوم را در فروشگاه ایده سبز ببینید.

خزه سایپرس (Fern Moss)

خزه سایپرس یکی از پرفروش‌ترین و پرکاربردترین خزه‌های تزئینی است. تارهای این خزه بسیار ظریفند و شباهت زیادی به سرخس‌ها دارند اما با این وجود تراکم زیادی دارند و به خوبی در ترکیب با دیگر انواع خزه‌های تثبیت شده روی تابلو یا دیوار سبز رخ نمایی می‌کنند.

خزه سایپرس در طبیعت در سه طیف سبز تیره، سبز روشن و سبز متوسط رؤیت می‌شود اما با راهکارهای گفته شده در بخش قبل، به راحتی می‌توانید آن را به رنگ دلخواهتان در بیاورید. قیمت خزه سایپرس را در فروشگاه ایده سبز ببینید.

خزه باربولا (Barbula Moss)

یکی دیگر از زیباترین خزه‌های دکوراتیو، خزه باربولا یا خزه ستاره‌ای است. این خزه دارای بافت و ساختار منحصربفرد است و تارهای آن از نمای نزدیک درست شبیه به ستاره‌های سبز رنگ هستند. این خزه نیز به طور معمول در سه طیف سبز تیره، سبز کمرنگ و سبز متوسط یا چمنی برداشت و تثبیت می‌شود. قیمت خزه باربولا را در فروشگاه ایده سبز ببینید.

گیاهان تثبیت شده را جا نمی‌اندازیم!

علم تثبیت فقط مختص خزه‌ها نیست و از طریق آن می‌توانیم دیگر گونه‌های گیاهی را نیز مومیایی کنیم. ترکیب گیاه تثبیت شده با بافت خزه‌ای بسیار دیدنی خواهد بود و ما در غالب پروژه‌های خود از ان بهره می‌بریم. پرکاربردترین گونه‌های گیاه تثبیت شده را در ادامه معرفی کردیم.

آویز آمارانتوس (Amaranthus)

گیاه آمارانتوس است. این گیاه جذاب درست مثل یک آبشار سبز است و به واسطه شکل خاصی که دارد همراه با خزه‌های تثبیت شده در دیزاین تابلوها و دیوار سبز خزه‌ای مورد استفاده قرار می‌گیرد. آویز آمارانتوس رنگبندی‌های متنوعی دارد اما طیف‌های رنگ سبز آن به دلیل سنخیت بیشتری که با دیوارهای سبز دارند، پرطرفدارتر هستند. قیمت آویز آمارانتوس را در فروشگاه ایده سبز ببینید.

کاربردهای خزه طبیعی در دکوراسیون

خزه‌ها یکی از خجالتی‌ترین گونه‌های گیاهی هستند که معمولا در پرت‌ترین نقاط به زیست خود ادامه می‌دهند البته پس از تثبیت، رفتاری کاملا متفاوت دارند. فرآیند تثبیت، خزه‌ها را به مرکز دکوراسیون می‌آورد و پیوند عمیقی میان زندگی مدرن با طبیعت ایجاد می‌کند. خزه تثبیتی به‌عنوان متریالی جدید، در طیف بزرگی از عناصر دکوراتیو مورد استفاده قرار می‌دهند. از ساخت ماس وال گرفته تا تابلوهای خزه‌ای، همگی شکل‌هایی از حضور پررنگ گیاهان تثبیت شده در طراحی داخلی هستند.

به لطف تلاش‌ها و خلاقیت ما بایوفیلیک دیزاینرها، کار با خزه به یک هنر تبدیل شده که آن را ماس‌وال آرت و مجری آن را ماس‌وال آرتیست صدا می‌زنند. خوشبختانه ماس وال یا تابلو خزه‌ای در بین صاحبان کسب‌وکار و واحدهای تجاری-اداری بسیار محبوبیت پیدا کرده و این گذشته از جذابیت بصری دکورهای خزه‌ای، به دلیل دوام بالا و جذابیت بصری این عناصر است.

سؤالات متداول درباره خزه تثبیت شده

از آن‌جایی که متریالی مثل خزه تثبیت شده جدید و ناشناخته است، بعضی افراد با دید منفی به آن نگاه می‌کنند و نگرانی‌هایی در رابطه با استفاده آن دارند. به منظور برطرف کردن این ابهامات، مجموعه ایده سبز در ادامه به تعدادی از این سؤالات درباره خزه تثبیتی و ویژگی‌های آن پاسخ می‌دهد:

❗اگر سؤال موردنظر شما اینجا نیست، آن را در قسمت نظرات با ما در میان بگذارید❗

1. آیا خزه تثبیت شده رشد می‌کند؟

خیر، آب موجود در آوندهای گیاه طی فرآیند تثبیت با مواد شیمیایی جایگزین می‌شوند و این موضوع امکان رشد را منتفی می‌کند.

2. آیا خزه تثبیت شده بوی بدی دارد؟

خزه به خودی‌ِخود بویی دریایی دارد اما پس از تثبیت و طی شدن دوره 20 روزۀ هوادهی، بوی نامطبوع آن کاملا برطرف می‌شود؛ خصوصا که روش استاندارد تثبیت ما، بدون بو بودن آن را تضمین می‌کند.

3. آیا خزه تثبیت شده عمر کوتاهی دارد؟

به طور متوسط عمر خزه تثبیت شده را چیزی بین 10 تا 15 سال تخمین می‌زنیم که در صورت لزوم امکان تجدید خزه‌های از بین رفته با خزه تازه وجود خواهد داشت.

4. آیا خزه تثبیت شده به آب نیاز دارد؟

خیر، خزه تثبیت شده یک گیاه زنده نیست و نیازی به آب ندارد.

5. آیا خزه تثبیت شده به نور آفتاب یا لامپ رشد گیاه نیاز دارد؟

خیر، خزه در حالت عادی هم میانه خوبی با نور ندارد و مکان‌های کم‌نور و خنک رو ترجیح می‌دهد. خزه تثبیت شده هم به همین شکل؛ نور مستقیم به بافت و خواص شیمیایی خزه تثبیتی آسیب زده و عمر سازه خزه‌ای را کوتاه می‌کند.

6. آیا خزه تثبیت شده باعث جذب حشرات می‌شود؟

خیر، خزه تثبیت شده با کمک مواد شیمیایی مومیایی شده و دافع حشرات است.

7. آیا خزه تثبیت شده باعث آلرژی می‌شود؟

خیر، بیشتر حساسیت به گیاهان به دلیل گرده‌افشانی و در روند تکثیر آن‌ها اتفاق می‌افتد؛ بنابراین خزه‌‌ای که با مواد بی‌خطر برای انسان تثبیت شده، باعث آلرژی و حساسیت نخواهد شد.

خرید خزه تثبیت شده از مجموعه ایده سبز

تا همین دو-سه سال پیش خرید خزه تثبیت شده تنها از تولیدی‌های خارجی ممکن بود و برای استفاده از این محصول در دکوراسیون، ناچار به وارد کردن آن بودیم؛ اما امروز در داخل کشور کارگاه‌های تخصصی برای پرورش و تثبیت خزه وجود دارد که محصولاتی در سطح استانداردهای جهانی تولید می‌کنند. شما می‌توانید خزه تثبیت شده مورد نیاز خود را مستقیماً از مجموعه ایده سبز تهیه کنید و با دریافت مشاوره از متخصصان ما، خزه‌ها را به زیباترین شکل در پروژه‌های خود بکار ببرید.

همانطور که گفتیم خزه‌ها دنیای متنوعی دارند، بنابراین اگر این تنوع در زمان خرید خزه تثبیت شده شما را سردرگم می‌کند، کافیست با ما تماس 📞 بگیرید. 😉