خاک یکی از اصلیترین و مهمترین عناصر در یک پروژه محوطه سازی به شمار میرود و بی اغراق میتوانیم بگوییم که شکلدهی و زیباسازی محیط بدون حضور خاک مناسب عملاً امکان پذیر نیست.
همانطور که میدانید محوطه سازی تنها محدود به ساختوساز نمیشود؛ طراحی فضای سبز، روف گاردن، مسیرهای پیادهرو و ... نیز در حیطه محوطه سازی قرار میگیرند و هر کدام به خاکهای مخصوص خود نیاز دارند. شناخت و انتخاب خاک متناسب با انواع فعالیتهای محوطه سازی بسیار حائز اهمیت است، از این رو تصمیم داریم در این مقاله به بررسی انواع خاک در محوطه سازی بپردازیم تا در نهایت بتوانیم پروژهای بادوام و اصولی داشته باشیم.
انواع خاک در محوطه سازی
از آنجایی که خاکها تنوع بسیار زیادی دارند، بر مبناهای مختلفی قابل دسته بندی هستند، اما در این مطلب با توجه به مبحث اصلی مدنظر ما یعنی انواع خاک در محوطه سازی، تنها تقسیم بندی بر دو مبنای مرتبط با این موضوع را در ادامه با هم بررسی میکنیم.
1. انواع خاک بر اساس بافت
از یک دیدگاه کلی، خاکهای مناسب محوطه سازی را میتوان بر مبنای تفاوت بافتی، در چهار دسته به صورت زیر طبقه بندی کرد.
◀️ خاک شنی
درصد عمدۀ مواد تشکیل دهنده خاکهای شنی همانطور که از نامشان پیداست شن است. این خاکها برخلاف دیگر همخانوادههای خود در امور محوطه سازی، خصوصاً در زمینه طراحی و اجرای فضای سبز کارایی زیادی ندارند زیرا (همانطور که احتمالاً حدس میزنید) به دلیل حضور ذرات شن، تخلخل در این خاک زیاد است و به همین دلیل زهکشی بیش از اندازه صورت میگیرد؛ از این رو خاک توانایی چندانی در نگهداری مقدار آب لازم برای گیاهان را نخواهد داشت و بستر مناسبی برای زندگی آنها نخواهد بود.
🔸 کاربرد: خاکهای شنی آنقدرها هم بی مصرف نیستند، به عنوان مثال میتوان به عنوان یک پوشش مفید و ارزان قیمت برای فضاهای خالی موجود در محیط و یا به عنوان بستر گیاهان مصنوعی از این نوع خاک استفاده کرد.
◀️ خاک سیلتی
خاکهای سیلتی، خاکهایی هستند که ذراتی بزرگتر از رس و کوچکتر از شن دارند. این خاکها برخلاف خاک شنی توانایی خوبی در نگهداری آب از خود نشان میدهند و یکی از پرطرفدارترین خاکها خصوصاً در زمینه اجرای فضای سبز به شمار میروند. از این رو اگر در پروژه محوطه سازی مدنظرتان گیاهان نیز حضور دارند، پیشنهاد میکنیم از خاکهای سیلتی جهت بسترسازی آنها استفاده کنید.
🔸 کاربرد: استفاده در گلدانها و حاشیه اطراف درختان
◀️ خاک رسی
خاک رس یکی دیگر از دیگر خاکهای مناسب محوطه سازی است اما میزان زهکشی آن تقریباً نزدیک به صفر است. از آنجایی که ذرات رس فوقالعاده ریز هستند ارتباطی بسیار تنگاتنگی با یکدیگر برقرار میکنند و عملاً فضای خالی بین این ذرات باقی نمیماند، از این رو این خاک در برابر آب تقریباً نفوذ ناپذیر است و بر همین اساس بستر مناسبی جهت اجرای فضای سبز و زندگی گیاهان نخواهد بود.
🔸 کاربرد: هنگامی که خاک رس با آب ترکیب شود به یکی از چسبناکترین مصالح ساختمانی تبدیل میشود که در زمینه ساخت و ساز بسیار کمک کننده خواهد بود. همچنین یکی دیگر از کاربردهای خاک رس، استفاده از این خاک در بازسازی و مرمت بناهای تاریخی با دیوارهای گلی میباشد.
◀️ خاک لومی
از آنجایی که این خاک ترکیبی از خاکهای رسی، شنی و سیلتی است، تمامی ویژگیهای یک خاک ایده آل را به همراه دارد و به همین دلیل یکی از پرکاربردترین انواع خاک در محوطه سازی بشمار میرود.
🔸 کاربرد: با توجه به حاصلخیزی خاک لومی، به طور معمول برای بسترسازی فضاهای سبز و پر کردن باغچهها از این خاک استفاده میشود.
2. انواع خاک بر اساس رنگ
استفاده از خاکهای رنگی یکی از ایدههای جذاب و پرطرفدار در زمینه محوطه سازی است. از آنجایی که این خاکها نسبت به خاکهای ساده قیمت بیشتری دارند صرفاً برای جنبههای تزیینی و به صورت ترکیب با خاک معمولی به کار برده میشوند.
🔸 کاربرد: شما میتوانید از خاکهای رنگی به عنوان یک پوشش سطحی روی خاک اصلی گلدانها یا حاشیه درختان استفاده کنید و یک جلوه رنگارنگ و شاداب به محیط ببخشید.
◀️ خاک قرمز
این خاک به طور معمول در مناطقی با آب و هوای گرم و معتدل ایجاد میشود و به دلیل بی ضرر بودن و همچنین رنگ خاصی که دارد در امور زیباسازی فضای سبز مورد استفاده قرار میگیرد.
جزیره هرمز یکی از معادن بزرگ خاکهای قرمز است اما اگر مایل به استفاده از این خاکهای زیبا در محوطه سازی خود هستید نیازی نیست برای تهیه آنها به این جزیره سفر کنید؛ شما به راحتی میتوانید از طریق شرکت ایده سبز مقادیر دلخواه از انواع خاکها و شنهای رنگی را تهیه فرمایید.
◀️ خاک زرد
لیمونیت که به آن "خاک زرد" هم میگویند، به عنوان رنگدانه در صنعت استفاده میشود و در تولید مصالحی از قبیل آجرها و کفپوشهای رنگی کاربرد دارد.
خاک زرد در محوطه سازی در مقیاس شهری نیز بسیار پرکاربرد است؛ یکی از رایجترین موارد استفاده از این خاک، نقاشیهای شهری و زیباسازی دیوارهاست.
شما نیز در مقیاس کوچکتر و برای محوطه سازی شخصی میتوانید ترکیبی از خاک سرخ و زرد را در کنار یکدیگر بکار ببرید و جلوهای چشم نواز در محوطه مدنظرتان خلق کنید.
خاک مخصوص بام سبز
پروژه محوطه سازی دامنه گستردهای دارد و فقط به کاشت گیاهان محدود نمیشود. اجرای بام سبز نیز یکی از شاخههای محوطه سازی است و به خاک مخصوص خود احتیاج دارد.
خاک مخصوص بام سبز به دلیل قرار گرفتن بر روی پشت بام باید ویژگیهای خاصی داشته باشد تا در دراز مدت به سقف آسیبی وارد نکند.
مهمترین ویژگیهای خاک روف گاردن عبارتند از:
🔹 وزن سبک: خاک بام سبز باید بسیار سبک باشد و فشار زیادی به سقف ساختمان وارد نکند.
🔹 زهکشی بالا: خاک مخصوص بام سبز باید زهکشی بالایی داشته باشد تا بتواند به راحتی آب را از خود عبور دهد و از سنگین شدن خاک و پوسیگی ریشه گیاهان جلوگیری کند.
🔹 رطوبت کافی: خاک روف گاردن باید بتواند در کنار زهکشی مناسب، رطوبت مورد نیاز گیاه را حفظ کند.
🔹 سرشار از مواد مغذی: این خاک باید پر از مواد مغذی باشد تا بتواند مواد غذایی مورد نیاز گیاهان را تأمین کند.
🔹 پایداری ساختار خاک: خاک مناسب روف گاردن باید ساختار پایدار داشته باشد و مسیرهای هوایی آن پس از چند مرتبه آبیاری با فشردگی خاک مسدود نشود.
ترکیب خاک مخصوص بام سبز
خاک مناسب روف گاردن خاکیست که ویژگیهای گفته شده در قسمت قبل را داشته باشد. این ویژگیها به ترکیبات تشکیل دهنده خاک باز میگردند از این رو بهتر است خاک منتخب شما در ترکیب خود حتما دارای عناصر زیر باشد:
▪️ پیت ماس 👈 نگهدارنده رطوبت خاک
▪️ کوکوپیت 👈 حفظ ساختار پایدار خاک
▪️ پرلیت 👈 ایجاد زهکشی عالی
▪️ خاک جنگل 👈 سرشار از مواد مغذی و میکروارگانیسمهای مفید
▪️ گوگرد 👈 تنطیم PH خاک
▪️ زغال سمپاشی شده 👈 جلوگیری از پوسیدگی ریشه و بیماریهای گیاهی
راهنمای خرید خاک بام سبز
به جای تهیه تک به تک این عناصر و ترکیب آنها با یکدیگر توصیه میکنیم به سراغ خاکهای از پیش آماده یا همان بسترهای آماده کاشت بروید. شما میتوانید در هر کجای ایران که هستید با کلیک بر روی لینک خرید خاک روف گاردن وارد فروشگاه ایده سبز شوید و خاک مخصوص یا سایر المانهای مورد نیاز برای اجرای بام سبز را خریداری کنید.
کلام پایانی
محوطه سازی و پروژههای زیباسازی محیط، علاوه بر افزایش جلوه و زیبایی فضای مدنظر، ارزش ملک و بنا را نیز افزایش میدهند، از این رو استفاده از متریالهای مناسب و با دوام در روند اجرای این پروژهها بسیار حائز اهمیت است. خاک یکی از عناصر اصلی در اجرای پروژههای محوطه سازی میباشد اما آگاهی از انواع خاک در محوطه سازی یکی از اصلیترین مباحثی است که لازم است پیش از اقدام در چنین مواردی کسب شود تا در نهایت خاک مناسب با طرح مدنظر انتخاب و به کار گرفته شود.
از این رو تصمیم گرفتیم تا با ارائه یک مقاله کوتاه و کاربردی آگاهی شما عزیزان را در رابطه با خاک محوطه سازی بیش از پیش افزایش دهیم. با این حال چنانچه در این زمینه سوال یا ابهامی دارید میتوانید با یک تماس در کوتاهترین زمان از متخصصان ما در شرکت ایده سبز راهنماییهای لازم را دریافت کنید.